Niedaleko Sandomierza , jadąc drogą krajową 79 w kierunku Tarnobrzega i odbijając w Koprzywnicy w prawo na drogę758 wjeżdżamy po ok. 30 km w małą miejscowość Ujazd , gdzie stoją ruiny ciekawej budowli – Zamku Krzyżtopór. Zamek stoi tuż przy drodze , właściwie w szczerym polu. Powala jego wielkość. Niestety dzisiaj to ruina , której nie da się zwiedzać wewnątrz ze względu bezpieczeństwa. Tylko niektóre fragmenty zamku można zobaczyć. Warto jednak zatrzymać się i zobaczyć to co po nim pozostało. Budowla ma dosyć ciekawą historię. Zamek został prawdopodobnie wzniesiony w pierwszej połowie XVII w. Ufundował go Krzysztof Ossoliński, brat Jerzego Ossolińskiego, kanclerza wielkiego koronnego, wybitnego polityka, a jednocześnie właściciela zamku w pobliskim Ossolinie. Potem zamek zmieniał kilkakrotnie swoich właścicieli.
Co ciekawe , zamek został wybudowany w typie palazzo infortezza, czyli łączy cechy rezydencji
z cechami obronnymi. Mało takich zamków na terenie Polski .Obiekt został wzniesiony z miejscowego kamienia i stanowił zespół pałacowy i mieszkalno- gospodarczy z bastionowym systemem fortyfikacji na planie regularnego pięcioboku. Ów pięciobok miał symbolizować kalendarz. Stąd budowla posiadała 4 baszty ( jako 4 kwartały), 12 sal ( jako 12 miesięcy) , 52 pokoje ( jako 52 tygodnie) i 365 okien ( jako 365 dni w roku ). W przypadku roku przestępnego odsłaniano dodatkowe 366 okno. To powiązanie architektury z czasem miało ponoć związek z zainteresowaniami Krzysztofa Ossolińskiego z astrologią i magią . Wokół zamku była sucha fosa i usypane ziemne wały oskarpowane
murem z kamienia. Przy bramie głównej widnieją dwie płaskorzeźby: krzyża i topora, które były wyrazem przekonań religijnych i herbem fundatora zamku. Od nich właśnie wzięła się nazwa zamku.
Ciekawostką jest również to, że zamek Krzyżtopór posiadał można powiedzieć pseudo „ system centralnego ogrzewania i klimatyzacji” . Układ kanałów wewnątrz budynku powodował, że ciepło i świeże powietrze docierało do poszczególnych pomieszczeń. Dla gospodarczych potrzeb zamku, funkcjonowała instalacja wyciągowa przypominająca windy.
Nad salą jadalną w jednej z wież znajdowało się akwarium, w którym pływały egzotyczne ryby.
Zamek ma też swojego ducha. W księżycową na murach pojawia się podobno czarna postać rycerza. Jest nim ponoć syn Krzysztofa Ossolińskiego, który zginął podczas walk na kresach wschodnich, Krzysztof Baldwin Ossoliński, ukazujący się w husarskiej zbroi. W ruinach pojawia się też Biała Dama.

Zamek ma ciekawą historię, jednak szkoda , że podczas zwiedzania nikt po nim nie oprowadza. Płacąc za bilet 6 zł chciałoby się chociaż coś usłyszeć . No cóż … widać trzeba coś niecoś wcześniej doczytać ;)