Cusco to dawna stolica Imperium Inków, a przy tym ich pępek świata, bo takie właśnie jest znaczenie tego słowa w starożytnym, niemal zapomnianym dialekcie keczua, a którym miejscowa ludność posługuje się do dzisiaj...
Cusco leżące w południowym Peru, na wysokości 3326 m npm, jest najstarszym miastem całego kontynentu. Założył je pierwszy władca Inków - Manco Capaca w XII wieku, jednak w 1533 roku zostało zdobyte przez Franciszka Pizarro i z czasem przekształcone w "hiszpańskie" miasto w stylu kolonialnym, trwające do dziś mimo kilku silnych trzęsień ziemi.
Wśród zabytków pozostałych z czasów hiszpańskich konkwistadorów odnaleźć tu można stylowe kamienice, kościoły i klasztory, m.in: kościół La Campania z 1571 roku zbudowany na fundamentach pałacu władcy Inków Huayna Kapaka oraz katedra Santo Domingo z 1559 roku powstała na ruinach inkaskiej świątyni boga słońca. Pochowany w niej jest kronikarz dziejów inkaskich Inca Garcilaso de la Vega.
Większość tych architektonicznych perełek stoi przy głównym placu - Plaza de Armas i odchodzących od niego ulicach. Cały zespół urbanistyczny Starówki w Cusco wpisany został na Listę Światowego Dziedzictwa Kultury UNESCO.
Ale największą atrakcję Cusco i jego okolic niewątpliwie stanowią pozostałości inkaskich budowli. W samym mieście w większości na ich fundamentach powstały później budowle wzniesione przez kolonialistów, ale na otaczających Cusco wzgórzach zachowały się bardziej okazałe ruiny trwające tu od czasów Inków, których ani czas, ani trzęsienia ziemi, ani człowiek nie zdołał całkowicie zniszczyć, pozostawiając potomnym ślad odległej cywilizacji.
Ponad miastem wznoszą się ruiny XVI-wiecznej twierdzy Sacsayhuaman z charakterystyczną zygzakowatą linią murów obronnych. Tylko dla widoku samej twierdzy a raczej tego co z niej zostało oraz panoramy roztaczającej się z tego miejsca warto wybrać się w te strony. Ponadto zaznać tu można prawdziwie peruwiańskiej atmosfery, niepowtarzalnego klimatu tutejszej kultury, indianie z krwi i kości w barwnych ponchach oferują miejscowe pamiątki, a wśród nich przechadzają się lub wylegują leniwie wszechobecne tu lamy.
W regionie Cusco, w niedalekiej odległości od miasta znajdują się jeszcze inne ciekawe inkaskie budowle - skalne sanktuarium Kenko ofiarowane Matce Ziemi, zabudowania Tambomachay znane jako Łaźnia Inki bedące miejscem rytualnych kąpieli inkaskich władców i ich kobiet czy świątynia Wirakoczy - największa spośród inkaskich świątyń.
Nieco dalej, bo ponad 100 km od miasta Cusco czekają na turystów ruiny Machu Picchu - niewątpliwie numer 1 peruwiańskich atrakcji, ale o tym gdzie indziej...