Wenecja - miasto gondolierów lub ginące miasto na wodzie - unikatowa miejscowość leżąca w północnych Włoszech, na bagnistych wyspach Adriatyku. Mnóstwo tu kanałów i próżno szukać innych środków transportu w sercu Wenecji, jak wodnych. Choć miejsce to słynie z różnych, niekoniecznie przyjemnych zapachów, każdy turysta będący we Włoszech marzy o zwiedzeniu tego miasta, a to dlatego, że ma ono swój niepowtarzalny klimat i urok. To wymarzone miejsce dla zakochanych, działające niemal jak afrodyzjak... 

Wenecja ze względu na wspaniałą architekturę i osobliwe położenie została wpisana na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. To prawdziwa perła renesansu. Niecodzienną zabudowę Wenecji (niestety stale podtapianą) najlepiej oglądać przepływając kanałami. Najpopularniejszym środkiem lokomcji są w Wenecji tramwaje wodne (vaporetto), droższą wersją są natomiast gondole :)

Jedną z piękniejszych budowli, a przy tym cennym zabytkiem jest Bazylika Św. Marka - patrona Wenecji. Znajduje się ona przy placu o tej samej nazwie i stanowi jego wspaniałą ozdobę. Piękno tej świątyni kryjącej relikwie Św. Marka bezsprzecznie zachwyca przybywających tu turystów. Została ona zaprojektowana w stylu bizantyjskim na planie krzyża greckiego z pięcioma kopułami.Konstrukcja czasz nawiązuje do architektury islamu i chyba właśnie ta odmienność dodaje bazylice uroku.

Wnętrze kościoła dzielą rzędy marmurowych kolumn o złoconych korynckich głowicach. Ściany i filary pokryte są marmurem oraz przebogatymi mozaikami pochodzącymi w większości z XII–XV wieku. Za głównym ołtarzem znajduje się cenny zabytek jubilerskiej sztuki bizantyjskiej - Złoty Ołtarz, ozdabiany i rozbudowywany na przestrzeni wieków. Wprawne oko odnajdzie tu szlachetne kamienie, perły, szafiry i szmaragdy.

Na szczególną uwagę zasługuje też znajdujący się w nawie głównej cenny Krucyfiks przywieziony z Konstantynopola. Osłania go baldachim wsparty na 6 kolumnach z afrykańskiego marmuru z bizantyjskimi głowicami.

Przy bazylice wznosi się kampanila, czyli dzwonnica Św. Marka. To najwyższa budowla Wenecji (99 metrów), której pierwsze zachowane fragmenty pochodzą z XI wieku. Na wieżę można wjechać windą, by stamtąd podziwiać okoliczną zabudowę.

Tuż obok od wieków stoi Pałac Dożów – gotycka siedziba władców i rządu Wenecji. Jest to trzykondygnacyjny budynek z renesansowym dziedzińcem i ażurową attyką. Warto zobaczyć tu Złote Schody, Salę Wielkiej Rady oraz Schody Gigantów. W pałacu siedzibę ma Muzeum. Plac Św. Marka wraz z pięknymi budowlami usytuowanymi przy nim można podziwiać z kanału Pałacowego ze słynnym Mostem Westchnień i kanału Św. Marka.

Najdłuższy jest natomiast Kanał Grande (3,8 km) - główna arteria wodna Wenecji z XV wieku, która przepływa przez sam środek miasta. Brzegi kanału łączą 3 mosty: Most Akademii, Most Bosych i Most Rialto. Płynąc kanałem można podziwiać fasady słynnych budowli, m.in: Złotego Domu i kościoła Santa Maria della Salute.

Pisząc o Wenecji trzeba wspomnieć jeszcze o jednej sprawie - popularnym karnawale weneckim. Nieodzownym elementem stroju stają się wówczas charakterystyczne weneckie maski.

Rzym - Wieczne Miasto położone na siedmiu wzgórzach - cel wycieczek i pielgrzymek dla turystów z całego świata. Dla Polaków to od dawna miejsce szczególne za sprawą uwielbianego Papieża Jana Pawła II, którego bardzo licznie odwiedzali rodacy w czasie jego pontyfikatu, a teraz pielgrzymują do jego grobu... 

Rzym to stolica Włoch, miasto położone w środkowej części kraju w otoczeniu wzgórz, nad Tybrem, niedaleko wybrzeża morskiego. Jest to ośrodek administracyjny i polityczny, będący siedzibą władz państwa. 

Obecność Watykanu i największej w świecie chrześcijańskim bazyliki sprawia, że miejsce to przeniknięte jest duchem religijnym. Z drugiej jednak strony co krok napotyka się tu pozostałości starożytnego świata, nadające temu miastu swoistego charakteru. Dodając do tego mieszankę kulturową turystów z całego globu, uzyskujemy przedziwny Rzym - miasto zupełnie inne, niż pozostałe europejskie stolice.

W Rzymie zabytki liczone są w tysiącach, tak więc nie sposób poznać tego miasta w ciągu kilkudniowej wycieczki, ale są tutaj miejsca, których nawet podczas krótkiej wizyty nie sposób nie odwiedzić, które nadają tonu całej reszcie. Jeśli jednak dane ci jest spędzić tu więcej niż 2-3 dni, zdobądź dobry przewodnik i zostaw w tyle przepełnione uliczki z "turystycznymi pewniakami".

Po Rzymie można poruszać się pieszo, można też skorzystać z metra i sieci autobusów. Nie polecam natomiast własnego samochodu, gdyż jazda po tym mieście nie należy do łatwych i przyjemnych.

Atrakcje turystyczne w Rzymie: 

W Rzymie na każdym kroku spotykamy obiekty zapierające dech w piersiach, czy to budowle powstałe w czasach starożytnych, szczególnie licznie tu nagromadzone czy w wiekach późniejszych, niezmiennie otoczone są wieńcem przybyszów z całego świata, zachwyconych wspaniałością form. Inną sprawą jest fakt poważnych zniszczeń wielu zabytków, ale cóż - czas i człowiek robią swoje...

Zabytki starożytne:

Koloseum
Ten starożytny amfiteatr stanowi nieodzowny symbol Rzymu znany na całym świecie. Nazwa pochodzi od pozłacanego kolosa przedstawiającego Nerona. Inna nazwa zabytku to Amfiteatr Flawiusza.

Koloseum wznosi się w miejscu spotkania trzech wzgórz rzymskich o nazwach: Palatyn, Celius i Oppius. Jego budowa rozpoczęła się w roku 72 ne, a po jej zakończeniu 50 tys. widzów mogło ogladać organizowane tu walki gladiatorów, polowania na dzikie zwierzęta oraz męczeństwo pierwszych chrześcijan.

W późniejszych wiekach wspaniałe Koloseum było bezrozumnie niszczone, gdy służyło jako kamieniołom marmuru i trawertynu. Ten proceder zakończył Benedykt XIV, kiedy to w 1780 roku uznał Koloseum za miejsce święte.

Panteon
Panteon znajduje się w centrum miasta na Polu Marsowym, jest to jeden z najlepiej zachowanych zabytków starożytnych na świecie. Ta antyczna świątynia poświęcona była wielu bogom, szczególnie jednak czczono tu Marsa i Wenus. Dotrwała do naszych czasów niemal w nienaruszonym stanie. Panteon jest rotundą o średnicy ponad 43 m i takiej samej wysokości. Przed wejściem do świątyni znajduje się trzyrzędowy portyk 16 kolumn korynckich. Wnętrze jest imponujące, a przy tym harmonijne - prostokątne kapliczki przeplatają się z półkolistymi niszami.

Via Appia Antica
Droga Appijska to najstarsza droga rzymska, zwana przez Rzymian regina viarum czyli królową dróg. Przy tej drodze znajduje się mały kościółek Quo vadis domine? wybudowany w miejscu, gdzie Apostoł Piotr spotkał Jezusa Chrystusa idącego do miasta.

Kapitol
W czasach rzymskich Kapitol stanowił centrum religijne, a obecnie jest to centrum historyczne. Wzgórze Kapitolińskie jest najmniejszym z siedmiu rzymskich wzgórz.
w Pałacu Konserwatorów na Kapitolu znajduje się słynna rzeźba Wilczycy karmiącej Romulusa i Remusa z około 470 roku pne, która jest symbolem miasta. Jej kopia widnieje na kolumnie w Kapitolu.

Zamek Świętego Anioła
Inaczej Mauzoleum Hadriana - grobowiec przeznaczony dla cesarza Hadriana, jego rodziny oraz następców. W 1277 roku papież Mikołaj III połączył zamek z Watykanem korytarzem istniejącym do dnia dzisiejszego. Od 1752 roku budynek zdobi rzeźba przedstawiająca anioła z mieczem. Obecnie w zamku siedzibę ma watykańskie muzeum średniowiecznej broni.

Forum Romanum
Inaczej Forum Magnum – plac w starożytnym Rzymie u stóp Kapitolu i Palatynu. W czasach starożytnych było to centrum polityczne i towarzyskie, obecnie stan tego miejsca niestety nie zachwyca.

Circus Maximus
Jest to najstarszy i największy cyrk starożytnego Rzymu. 

Inne ciekawe obiekty i miejsca:

Watykan
Watykan to najmniejsze państwo świata, siedziba najwyższych władz Kościoła rzymskokatolickiego, gdzie rezyduje papież. Watykan nazywany jest też Stolicą Apostolską.

Fontanna di Trevi
Fontanna ta powstała w 1732 roku. Jest to najbardziej znana fontanna Rzymu, a przy tym najbardziej wartościowa pod względem artystycznym. W centralnej niszy tej barokowej budowli została umieszczona statua boga Oceana, który powozi rydwanem w kształcie wielkiej muszli, zaprzeżonym w dwa skrzydlate konie morskie. W dwóch mniejszych niszach umieszczono statuły Zdrowia i Obfitości. Jeśli chcesz wrócic do Rzymu, wrzuć do fontanny kika monet stojąc do niej tyłem :)

Schody Hiszpańskie
Popularne Schody Hiszpańskie znajdują się przy Placu Hiszpańskim. Jest to jedno z najbardziej spektakularnych pozostałości po baroku. Schody powstały z inicjatywy papieża Innocentego XIII w latach 1723-26. Na szczycie schodów znajduje się XVI-wieczny kościół Sw. Trójcy.

Schody Hiszpańskie należą do miejsc tłumnie odwiedzanych przez turystów. Odbywają się na nich coroczne pokazy mody słynnych projektantów. Wiosną zdobią je azalie, zaś zimą - w okresie Bożego Narodzenia, na tarasie schodów ustawiana jest szopka. U podnóża stopni znajduje się niewielka fontanna Barcaccia.

Plac Wenecki
Jest to popularne miejsce spotkań turystów. Nad placem dominuje Ołtarz Ojczyzny - piękna budowla z białego marmuru, będąca zarazem pomnikiem króla Wiktora Emanuela II i Grobem Nieznanego Żołnierza. We wnętrzach udostępnione są muzea.

Przy placu stoi również renesansowy Pałac Wenecki z XV wieku, w którym również mieści się muzeum prezentujące kolekcję zgromadzoną przez Pawła II. Na dziedzińcu pałacu stoi fontanna przedstawiająca zaślubiny Wenecji z morzem. Boczna elewacja pałacu łączy się z fasadą kościoła Świętego Marka z IV wieku. 

Plac Navona
Piazza Navona z pięknymi fontannami to jedno z głównych punktów turystycznych, w którym bywa tłoczno. Ponoć kiedyś było to miejsce spotkań zakochanych...

Kościoły: 

Druga nazwa rzymu - Stolica Piotrowa odzwierciedla ważną rolę tego miejsca dla chrześcijaństwa. Jest to widoczne na każdym kroku, gdyż Rzym to miasto setek kościołów, kaplic i innych miejsc kultu. Najważniejszymi są jednak 4 bazyliki patriarchalne: 

Bazylika św. Jana na Lateranie
Jako jedyna nosi tytuł arcybazyliki, gdyż jest katedrą biskupa Rzymu. Potwierdza to napis: Onmius Ecclesiarrum Urbis et Orbis Mater et Caput - Matka i Głowa wszystkich kościołów miasta i świata. Kościół został zbudowany na początku IV wieku. 

Fasadę bazyliki wieńczy piętnaście 7-metrowych figur z rzeźbą Chrystusa ustawioną w centralnej części. Drzwi po prawej stronie to Święta Brama. Wnętrze jest pięcionawowe. W lewej części transeptu znajduje się późnorenesansowy ołtarz Najświętszego Sakramentu. Boczne kaplice oraz nawy to miejsce spoczynku papieży i kardynałów. Po lewej stronie znajduje się wejście na dziedziniec klasztoru.

Transept jest połączony z baptysterium Świętego Jana u Źródła na Lateranie. Zostało zbudowane w latach 314 - 320 przez adaptację istniejących tu wcześniej term Domu Faustyny.

Do kościoła przylega budynek, w którym mieści się dawna kaplica papieska Sancta Sanctorum, w której znajduje się obraz Chrystusa Acheiropoieton widoczny przez okratowane okienko. Prowadzą do niego Święte Schody przywiezione z Jerozolimy.

Bazylika Św. Pawła za Murami
Ta bazylika patriarchalna zbudowana została w latach 386-440 przy Via Ostiense, w miejscu, gdzie wcześniej Św. Lucyna pochowała ciało Św. Pawła. Pięcionawowa świątynia poprzedzona została atrium.

Bazylika Santa Maria Maggiore
Bazylika patriarchalna Świętej Maryi Większej jest położona na wzgórzu Eskwilin. Jej budowę rozpoczęto w 431 roku.

Bazylika Św. Piotra
To najpopularniejsza i najważniejsza dla turystów rzymska bazylika patriarchalna. Zbudowano ją w latach 1506-1626 na placu Św. Piotra w Watykanie. 

To największy kościół na świecie i jedno z najważniejszych świętych miejsc dla Chrześcijan. Według tradycji bazylika stoi na miejscu ukrzyżowania i pochówku Św. Piotra, uznawanego za pierwszego papieża i Opokę kościoła katolickiego. Jego grób leży pod głównym ołtarzem. W bazylice i jej podziemiach znajdują się również groby innych papieży, w tym naszego Papieża Polaka - Jana Pawła II.

Fasadę bazyliki wieńczą charakterystyczne rzeźby przedstawiające 12 apostołów wraz z centralnie ustawioną figurą Chrystusa. Nad wejściem do świątyni znajduje się sala połączona z pałacem papieskim. Z jej balkonu nowowybrany papież udziela błogosławieństwa Urbi et Orbi - Miastu i Światu. 

W centralnej części kościoła, pod kopułą, znajduje się ołtarz główny tzw. papieski. Ponad nim znajduje się baldachim podtrzymnywany przez cztery ozdobne, barokowe kolumny. Od ołtarza prowadzi zejście do Krypty Św. Piotra (niedostępne dla zwiedzających).

Po prawej stronie ołtarza papieskiego znajduje się XIII-wieczny brązowy posąg Błogosławiącego Św. Piotra, a w niszach filarów podtrzymujących kopułę umieszczono figury świętych. Pod figurami Św. Longina i Św. Andrzeja umieszczono zejścia do Grot Watykańskich z sarkofagami papieskimi.

Na posadzce nawy głównej bazyliki zaznaczono długość największych kościołów chrześcijańskich. W połowie długości nawy zauważyć można odległość 103,5 m - długość jedynego uhonorowanego w ten sposób polskiego kościoła - Bazyliki NMP w Gdańsku.

Watykan, Państwo Watykańskie (wł. Citt. del Vaticano, Stato della Citt. del Vaticano) - państwo-miasto europejskie, enklawa w Rzymie. Wzgórze Watykańskie stanowi cały obszar najmniejszego państwa świata zajmującego powierzchnię 44ha. Watykan ma własną pocztę (emituje cenione przez filatelistów znaczki) i mennicę, radio i telewizję, wydaje czasopismo L'Osservatore Romano. Na niewielkiej powierzchni państwa znajduje się mała stacja kolejowa i lądowisko dla helikopterów. Plac Świętego Piotra otoczony jest kolumnadą - projektu Giovanni Berniniego - wykonaną z trawertynu. W czterech rzędach ustawionych jest 284 kolumn o wysokości 13m. Na placu umieszczono dwa ciemne kamienie, z których kolumnada widziana jest jako pojedynczy rząd kolumn (pozostałe kryją się dokładnie za nimi). Na zwieńczeniu kolumnady Berniniego umieszczono posągi 140 świętych, w tym Polaka - dominikanina św. Jacka Odrowąża. Watykanu i Papieża strzeże Gwardia Szwajcarska - najstarsza formacja wojskowa na świecie istniejąca od XVIw. W Gwardii służą szwajcarscy katolicy, kawalerowie o wzroście co najmniej 174cm. Fasadę bazyliki wieńczą rzeźby przedstawiające 12 apostołów oraz figurę Chrystusa w centralnej części. Kościół poprzedzony jest przedsionkiem o głębokości 13metrów. Do wnętrza prowadzi pięcioro drzwi. W centralnej części bazyliki znajduje się ołtarz główny, a nad nim barokowy baldachim wykonany z brązu, który u Berniniego zamówił papież Urban VIII. Kolumny o wysokości 28m mają skręcone trzony. Ołtarz umiejscowiony jest 7metrów nad grobem św. Piotra

Asyż (wł. Assisi) jest to włoskie miasto położone na południowy-wschód od Perugii, w regionie Umbria, zamieszkałe przez ok. 25 000 mieszkańców. W starożytności istniała na tym terenie niewielka osada etruska. W III wieku p.n.e. znalazła się pod panowaniem rzymskim jako Asisium. Od XII wieku Asyż należał do Księstwa Spoleto i uczestniczył w wielu wojnach z sąsiednimi miastami a zwłaszcza z Perugią. Pod koniec XII wieku Asyż zdobył niepodległość i w 1184 ustanowiono w nim samorząd miejski. Miasto brało udział licznych zatargach z Państwem Kościelnym, do którego zostało włączone w 1367. Dopiero w 1860 Asyż został włączony w skład Zjednoczonego Królestwa Włoch. 26 września 1997 r. silne trzęsienie ziemi spowodowało zawalenie się części sklepienia Bazyliki Św. Franciszka. Zginęło 4 zakonników (jeden z nich był Polakiem). Dzisiaj Bazylika jest odrestaurowana, ale fragmentów fresków sklepienia nie udało się odtworzyć. Asyż jest najbardziej znany jako miejsce narodzin Św. Franciszka i Św. Klary.

Najbardziej godnym uwagi według mnie miejscem są Pompeje będące drugim z rzymskich miast zniszczonych przez Wezuwiusza. W swoim czasie pełniły one funkcję jednego z najważniejszych ośrodków handlowych w Kampanii. Po krótkim okresie kolonizacji greckiej przeszły one w 200 r p.n.e. pod panowanie rzymskie. W 63 roku naszej ery silne trzęsienie ziemi zniszczyło dużą część miasta. 16 lat później nastąpiła erupcja Wezuwiusza. Dym i popiół wydobywały się z krateru już na wiele dni przed wybuchem, toteż większa część ludności zdążyła się ewakuować. Sądzi się jednak, że zginęło około dwóch tysięcy osób, zaczadzonych głównie trującymi wyziewami wulkanu. Ich domy przykryte zostały kilkumetrową warstwą popiołu i pumeksu. Na skutek wybuchu życie w mieście zostało zatrzymane i zakonserwowane tak, że podczas wykopalisk zdołano zadziwiająco szczegółowo i dokładnie odtworzyć panujące tam obyczaje. Pompeje dostarczyły więcej informacji o życiu codziennym obywateli rzymskich niż jakiekolwiek inne ruiny. Znane są stąd układy społeczne, struktura klasowa, standard życia, stosunki rodzinne. Niektóre budynki są pokryte starożytnymi graffiti, dotyczącymi bądź aktualnych wydarzeń politycznych, bądź po prostu kłopotów sercowych mieszkańców. Pierwsze partie miasta zostały odkryte w roku 1600, lecz prace wykopaliskowe rozpoczęto w 1748 i trwają do dnia dzisiejszego. Wykopaliska w Pompejach obejmują duży rozmiar, w związku z tym, żeby zobaczyć interesujące rzeczy należy przeznaczyć na zwiedzanie najlepiej cały dzień. My spędziliśmy tu zaledwie pół dnia tak, że nie wszędzie gdzie chcieliśmy udało nam się dotrzeć. W Pompejach mieści się najstarszy w kraju amfiteatr, należący do najlepiej zachowanych i najłatwiej dostępnych we Włoszech. Datuje się z 80 roku przed naszą erą, kiedyś mogło się na nim mieścić około 12 tysięcy osób, czyli ponad połowa ludności miasta. Na terenie nowych wykopalisk, rozpoczętych w 1911 roku odkryto też jedną z najważniejszych dzielnic w mieście, rozciągającą się wzdłuż głównej ulicy Via dell'Abbondanza. Znajduje się tam dobrze zachowany Wielki Teatr, w którym nadal odbywają się spektakle. Zamyka on nieduży, trawiasty i okrążony kolumnadą plac Koszar Gladiatorów. Teatr został wzniesiony między II a II wiekiem przed naszą erą. W pobliżu Sorrento godnym uwagi miejscem jest Amalfi, położone w szerokiej rozpadlinie w nadmorskich skałach. Droga do Amalfi z Sorrento prowadzi krętą drogą nad urwiskiem. Jest to najciekawsze i najładniejsze miasto na odcinku wybrzeża poniżej Neapolu. Znajduje tu się kurrort, znany już od czasów epoki edwardiańskiej. Amalfi chlubi się jednak znacznie dłuższym rodowodem. W czasach bizantyjskich znajdowała się tutaj niezależna republika i jedna z większych potęg morskich, licząca około 70 000 mieszkańców. Lokalni kupcy założyli swoje placówki handlowe na terenie całego basenu śródziemnomorskiego. Tutaj korzenie miał zakon Rycerzy św. Jana z Jerozolimy. Ostatecznie republika Amalfi została podbita w roku 1131 przez Normanów, a miasto zburzone podczas trzęsienia ziemi w 1343 roku. Do dziś jednak można znaleźć tu pamiątki jego dawnej świetności. Wznosząca się u szczytów schodów katedra dominuje nad rynkiem, a na szczycie jej krzykliwie ozdobionej fasady znajduje się typowa dla tego regionu kopuła z glazurowych kafelków. Brązowe drzwi kościoła pochodzą z Konstantynopola i datuje się je na rok 1066. W wielokrotnie już przebudowywanym wnętrzu panuje pomieszanie stylu saraceńskiego z romańskim, a najważniejszą relikwią jest ciało świętego Andrzeja pochowane w krypcie. Najbardziej atrakcyjną częścią budynku są krużganki klasztoru zwanego Chiostro del Paradiso o dziwnym arabskim klimacie, z bielonymi łukami i palmami. Chociaż ja byłam troszkę zawiedziona wyglądem Wezuwiusza, warto chyba na własne oczy zobaczyć górujący nad Zatoką Neapolitańską wulkan. Od pierwszego wybuchu w 79 roku naszej ery, kiedy to zostały zasypane miasta Pompeje i Herkulanum, Wezuwiusz zdecydowanie zdominował życie mieszkańców tego regionu. Masywny i ogromny stanowi majestatyczne tło dla rozrastających się osad zgrupowanych na niższych zboczach. Wulkan jest nadal czynny, jako jedyny w kontynentalnej części Europy. Na przestrzeni lat miało miejsce ponad sto erupcji, lecz tylko trzy poważnych rozmiarów. W grudniu 1631 roku zasypanych zostało wiele okolicznych miast i poniosło śmierć około 3000 osób, w marcu 1944 w miejscowościach poniżej góry poczynione zostały znaczne szkody, choć nie było ofiar w ludziach. Mieszkańcy nadal obawiają się przebudzenia wulkanu. Naukowcy obliczyli, że wybuchy powinny następować co mniej więcej 30 lat, tymczasem ostatni miał miejsce w 1944. Aktywność wulkanu jest nieustannie analizowana i według zapewnień specjalistów nie powinno się w najbliższym czasie nic wydarzyć. Do wysokości 2/3 stożka wulkanicznego dojechać można samochodem, potem jednak trzeba już wspinać się na pieszo, co jest troszkę uciążliwe przy panującym tam upale. Warto więc zabrać ze sobą coś do picia. Sam krater nie zrobił na mnie takiego wrażenia, jak oczekiwałam. Ot taka sobie zwykła dziura w ziemi... Nawet nie dymił porządnie...

Monte Cassino to nazwa wzgórza o wysokości niewiele ponad 500 m npm w Apeninach Środkowych, pomiędzy Rzymem i Neapolem. U jego podnóża powstało miasto Cassino, a na szczycie dumnie stoi klasztor Benedyktynów. Dla Polaków Monte Cassino to miejsce znaczące, gdyż znajduje się tu cmentarz polskich żołnierzy walczących tu w czasie II wojny światowej. 

Wjazd na to słynne wzgórze przysparza turystom niesamowitych wrażeń, momentami ostre podjazdy po krętych i malowniczych serpentynach oraz wspaniałe widoki zapadają na długo w pamięć. Można też na szczyt podejśc pieszo, ale przy panujących tu upałach jest to dość męczące rozwiązanie.

Każdego roku pod Monte Cassino przybywa wielu naszych rodaków by oddać hołd polskim żołnierzom tutaj poległym (pod Monte Casino zginęło prawie 1000 naszych żołnierzy) i pochowanym na wojskowym cmentarzu, na którym spoczywa również generał Anders. Sam cmentarz jest bardzo ładny i zadbany. 

W końcu dociera się na sam szczyt, gdzie turystów wita potężny klasztor o bogatej historii. Pierwsze opactwo stanęło tutaj już w 529 roku (na pozostałościach rzymskiej budowli) za sprawą Benedykta z Nursji. W późniejszych wiekach klasztor wielokrotnie był atakowany i niszczony, ale za każdym razem dbano o jego odbudowę. Od 1866 roku opactwo Benedyktynów na Monte Cassino stanowi pomnik narodowy.

Największych zniszczeń dokonała II wojna światowa, na szczęście archiwalne dokumenty zostały w znacznej mierze uratowane, a sam klasztor został po wojnie odbudowany przez rząd włoski.

Dzisiejszy kościół odznacza się pięknym arkadowym Dziedzińcem Dobroczyńców i ciekawym wystrojem wnętrza. Przy zwiedzaniu świątyni należy pamiętać o stosownym stroju (zakryte ramiona i kolana), w przeciwnym razie możemy nie zostać wpuszczeni - dotyczy to wszystkich budowli sakralnych we Włoszech.

Bazylika Matki Bożej Anielskiej została zbudowana w pobliżu Asyżu na polecenie papieża Piusa V w latach 1569-1679. W 1909 roku kościół został podniesiony do rangi Bazyliki Patriarchalnej przez papieża Piusa X. Trójnawowa budowla została zaprojektowana przez Galeazzo Alessi z Perugii, na przecięciu się nawy środkowej i transeptu znajduje się niewielki kościółek pochodzący z X wieku nazywany Porcjunkula (Cząsteczka). Swój obecny wygląd fasada bazyliki zawdzięcza pracom podjętym pod koniec XVIII wieku oraz w czasach późniejszych. W 1832 r., po trzęsieniu ziemi fasadę odbudowano w stylu klasycystycznym zgodnie z projektem Polettiego, przebudowano ją kolejnych uszkodzeniach spowodowanych trzęsieniem z 1923 r. Prace przeprowadzono w latach 1924–1930. Pod koniec prowadzonych prac umieszczono na szczycie fasady figurkę Matki Boskiej Anielskiej z pozłacanego brązu. Zbudowany kościół powstał dla ochrony pierwszego miejsca związanego z działalnością św. Franciszka, który swoje zadanie "odnowy domu bożego" potraktował w sposób dosłowny i rozpoczął odbudowę zniszczonego małego, jednonawowego kościółka z apsydą. W 1211 r. św. Franciszek wraz z swoimi uczniami przeniósł się w okolice kościoła z Rivotorto. W 1212 r. benedyktyni podarowali go na własność nowemu zgromadzeniu. Z Porcjunkulą związane jest także powstanie zakonu klarysek (w tym miejscu, w marcu 1211 r. św. Klara złożyła śluby zakonne). Zewnętrzne ściany Porcjunkuli pokrywają freski odnowione w 1830 r. przez Federico Overboka w 1830 r., kolejna prace konserwatorskie przeprowadzono w 1998. Wewnątrz, nad ołtarzem znajduje się poliptyk namalowany przez księdza Hilarego z Witerbo w 1393 r. Przedstawia on św. Franciszka proszącego na kolanach Jezusa Chrystusa i Matką Bożą o przywrócenie przywileju odpustu. Nad Porcjunkulą góruje kopuła doświetlająca wnętrze oknami w umieszczonej nad nią latarni. Za Porcjunkulą, po jej prawej stronie, we wnętrzu bazyliki pozostawiono jeden z kilku domków zbudowanych przez franciszkanów wokół kościółka Porcjunkuli. Jest to Kaplica śmierci św. Franciszka – Transito (Przejścia). Na jej zewnętrznej ścianie namalowany jest obraz przedstawiający jego śmierć. Ściany wewnętrzne zdobią freski przedstawiające pierwszych jego uczniów, fresk pochodzi z początku XVI wieku, został namalowany przez Spagnę. Transito to dawniejsza infirmeria, w której św. Franciszek zmarł w dniu 3 października 1226 r. W ołtarzu umieszczona jest figura św. Franciszka wyrzeźbiona przez Andrea della Robba ok. 1490 r. Ogród Różany przy bazylice - rosną w nim krzewy róż pozbawione kolców. Zgodnie z życiorysem świętego, są to róże rosnące już za jego życia w pobliżu zajmowanej przez niego celi. Franciszek nie chcąc ulec pokusie odejścia od obranego sposobu życia rzucił się w nie. W tym momencie róże straciły kolce i tak rosną do dzisiaj. W ogrodzie znajduje się Kaplica Róż ozdobiona freskami Tyberiusza z Asyżu w latach 1506-1515. Ogród różany można obejrzeć przez oddzielającą go szybę od krużganku przy ścianie zewnętrznej bazyliki. Z XIII wieku pochodzi także Kaplica Płaczu z ceramicznym ołtarzem przedstawiającym św. Franciszka płaczącego nad Męką Pańską. Za ołtarzem bazyliki znajduje się krypta z terakotowym poliptykiem Andrea della Robba. W krypcie zachowane są fragmenty budynku wzniesionego przez mieszkańców Asyżu dla zakonników.

San Marino jest jedynym, pozostałym do dziś, włoskim miastem – państwem, położonym w północnej części Włoch, 18 km od wybrzeża Adriatyku. Obszar miasta podzielono na dziewięć Zamków, na których czele stoją Kapitan Zamku i Rada Pomocnicza wybierani na okres dwóch lat. W San Marino zachowały się średniowieczne, malownicze kamienice, place pełne kwiatów i zieleni oraz fortyfikacje obronne. W średniowieczu San Marino było otoczone murem obronnym z licznymi basztami widokowymi. Powyżej osady na górze Titano zbudowano pozostałe zamki w stylu romańskim i gotyckim. San Marino najlepiej zwiedzać pieszo, w godzinach popołudniowych , kiedy upał już tak bardzo nie doskwiera. Jest tu tyle miejsc, które koniecznie trzeba zobaczyć, że najlepiej jest poruszać się tu według wcześniej przygotowanego planu. Wędrówkę najlepiej zacząć od najbardziej okazałej twierdzy La Rocca o Guaita z XI w. Oprócz dobrze zachowanych wieży i murów, zaraz przy bramie głównej znajduje się niewielka kapliczka. Zaraz przy budowli usytuowane są pozostałe fortyfikacje z XIII wieku La Cesta o Fratta z Muzeum Broni oraz Montale. Następnie polecamy zobaczyć katedrę poświęconą pamięci św. Marino, zaprojektowanej przez bolońskiego architekta Antonio Serra w roku1826. Świątynia utrzymana jest w stylu klasycystycznym z fasadą ozdobioną kolumnami w porządku korynckim. Ciekawostka - we wnętrzu katedry, po lewej stronie katedry, przy prezbiterium stoi podwójny fotel Kapitanów – Regentów, po prawej zaś stronie znajdują się prochy św. Marino złożone w srebrnej urnie. Duże wrażenie robi też romańska dzwonnica – zabytek architektury chrześcijańskiej z początku VII wieku. Na starym mieście, na placu Piazza della Libertŕ mieści się okazały ratusz Palazzo Pubblico – przebudowany na styl gotycki w XIV wieku. Ratusz wygląda wyjątkowo ze względu na herby dziewięciu Zamków umieszczone na jego fasadzie. Warto też przyjrzeć się wieży zegarowej i XVI – wiecznym, kameralnym kościółkom.