Do XIX wieku były to osobne miasta, nic więc dziwnego, że zachowały swą odrębność. Dunaj wijący się wśród zabytkowej zabudowy Budapesztu tworzy kilka wysp, z których najbardziej znana jest Wyspa Małgorzaty z wielkim kompleksem balneologicznym (kąpieliska uzdrowiskowe).

Budapeszt to jedna z ważniejszych metropolii Europy Środkowej, znany ośrodek kulturalny, naukowy i oczywiście turystyczny. Każdego przybysza oczaruje wspaniałą architekturą i niecodziennymi panoramami. Najbardziej efektowny i charakterystyczny widok roztacza się z płaskiego Pesztu na położoną na wzgórzach Budę, ze słynnym kompleksem zamkowym w centralnej części, Basztami Rybackimi po prawej i Wzgórzem Gellerta po lewej stronie, z którego można zobaczyć niemal cały Budapeszt z lotu ptaka - fantastyczne panoramy szczególnie efektowne wieczorną porą, po zmierzchu.

Budę i Peszt oddzielone malowniczym Dunajem, łączy kilka mostów, z których najpopularniejszy, a z pewnością najstarszy jest Most Łańcuchowy (Most Szechenyi\'ego) prowadzący pod Wzgórze Zamkowe, stąd bywa też nazywany zamkowym. Ten zabytek pochodzi z I połowy XIX wieku (1839-1849), ale nie ustrzegł się przed działaniami II wojny światowej, kiedy to został wysadzony w powietrze. Szybko jednak przystąpiono do odbudowy i dokładnie w setną rocznicę jego powstania - 20 listopada 1949 roku ponownie oddano go do użytku. Wejścia na most strzegą kamienne lwy. Inne popularne mosty budapesztańskie to biały wiszący Most Elżbiety prowadzący wprost na szczyt Góry Gellerta oraz zielony Most Wolności.

Pozostawmy już Dunaj za sobą, pora wspiąć się na Wzgórze Zamkowe - najbardziej reprezentacyjne miejsce w Budzie i chyba całym Budapeszcie. Ze względu na strategiczne położenie tego miejsca, węgierscy władcy od wieków budowali tu swe pałace. Pierwsze budowle królewskie stanęły tu w XIII wieku i choć dzisiejszy obraz zabudowy nie odzwierciedla oryginalnych budowli historycznych (Wzgórze Zamkowe mocno ucierpiało podczas II wojny światowej i cała zabudowa została zrekonstruowana), to nadal zachowany został średniowieczny układ przestrzenny Budy, a poszczególne budowle reprezentują historyczne style architektoniczne. Na obszarze zamku znajduje się wiele Muzeów, w tym Muzeum Historyczne Budapesztu. W kompleksie zamkowym warto zwrócić uwagę na reprezentacyjną bramę z rzeźbą Turula - mitycznego ptaka będącego symbolem Węgier.

Niedaleko zamku, po prawej jego stronie widoczne są ładne, choć niewielkie budowle, tzw. Baszty Rybackie. Białe wieżyczki i koronkowe krużganki wspaniale wyglądają na tle nieba i Dunaju, za którym, pomiędzy kolumienkami wyziera potężny Parlament. Przed wieżyczkami, na niewielkim placu stanął posąg Św. Stefana na koniu.

Obok zwiedzić można zadziwiający Kościół Macieja, w rzeczywistości nosi wezwanie Przenajświętszej Maryi Panny, ale wśród Węgrów utarła się nazwa pochodząca od imienia sprawiedliwego króla Macieja Korwina. Jest to jeden z ważniejszych kościółów w tym kraju, to tutaj odbywały się koronacje węgierskich królów, ostatnia - Karola IV Habsburga, miała miejsce w 1916 roku. Początki świątyni sięgają XIII wieku, do dzisiaj jednak zachowały się nieliczne fragmenty gotyku, m.in główny portal. Budowla niemal od nowa powstała w XIX wieku, w stylu neogotyckim. Już z zewnątrz świątynia robi niemałe wrażenie, strzeliste wieże, asymetryczna bryła miesternie zdobiona z daleka budzi podziw, ale dopiero bogate wnętrze wprawia w zachwyt, piękne freski pokrywające ściany, kolorowe rozety wpuszczające promienie słoneczne, złocone ołtarze, posągi, kaplice, grobowce i liczne pamiątki po królewskich ceremoniach. Wszystko to tworzy niesamowity efekt i daje wrażenie przepychu.

Ale Buda to nie tylko zabytki, warto przejść się po prostu po tutejszych zacisznych (szczególnie rankiem) uliczkach, aby zakosztować klimatu i specyficznej atmosfery tego miejsca, zupełnie innej od gwarnego i tłumnego Pesztu, który wita turystów ogromnym Parlamentem. Wspaniała XIX-wieczna budowla neogotycka ulokowała się nad samym brzegiem Dunaju i niezwykle okazale prezentuje się tak z daleka jak i z bliska. Jest to zdecydowanie jeden z ważniejszych symboli Budapesztu, znany w całej Europie. Główna reprezentacyjna fasada widoczna jest od strony Dunaju, natomiast główne wejście znajduje się po stronie przeciwnej, przy placu Lajosa Kossutha (Kossuth Lajos ter). Parlament osiąga niebagatelną długość ponad 260 m, a symetryczne skrzydła zbiegają się przy położonej centralnie kopule o wysokości 96 m.

Identyczną wysokością kopuły poszczycić może się kolejny niezwykle popularny i cenny zabytek Pesztu - Bazylika Św. Stefana (plac Św. Stefana). Jest to największa świątynia w stolicy Węgier, mogąca pomieścić aż 8,5 tys. osób. Kościół poświęcony pierwszemu chrześcijańskiemu węgierskiemu królowi Stefanowi konsekrowano w 1905 roku. Co ciekawe, pod bazyliką znajduje się trzypiętrowa piwnica, niemal tak wielka jak sama budowla stojąca nad nią. Jest to związane z bliskością Dunaju i koniecznością wzmocnienia fundamentów. Wewnątrz bazyliki ogromne wrażenie robi gigantyczna kopuła (96 m) z mozaiką przedstawiającą Boga Ojca. Na antresolę kopuły można wejść po schodach lub wjechać windą. Świątynia skrywa liczne relikwie, a najbardziej ceniona i oblegana jest zabalsamowana prawa ręka Św. Stefana.

Bardziej w głębi Pesztu znajduje się Wielka Synagoga (plac Theodora Herzla) - największa synagoga w Europie. Zbudowano ją w XIX wieku w stylu mauretańskim. Jej wymiary to 75 metrów długości i 27 metrów szerokości, a wnętrza mogą pomieścić 3 tys. osób. Jeszcze dalej odnajdziemy słynny Plac Bohaterów (Hosok tere), zwany też Milenijnym. To jeden z największych i najpiękniejszych placów budapesztańskich. Po przeciwnych stronach placu stoją okazałe budynki Muzeum Sztuk Pięknych i Pałacu Ekspozycji. Najważniejszym jednak obiektem jest tutaj Pomnik Tysiąclecia, pośrodku którego wznosi się 36-metrowa kolumna archanioła Gabriela (wg legendy ukazał on się królowi Stefanowi i nakazał przyjęcie korony). Kolumnę otaczają posągi jeźdźców - księcia Arpada i jego wodzów, którzy w VIII wieku przyprowadzili Madziarów na teren obecnych Węgier. Archanioła Gabriela i jeźdźców otacza natomiast półkolista kolumnada przedstawiająca ważne postaci z węgierskiej historii, m.in: króla Stefana, króla Kolomana, króla Bela IV, króla Macieja Korwina czy Lajosa Kossutha - przywódcę rewolucji węgierskiej.

Niedaleko Placu Bohaterów znajduje się Lasek Miejski - teren rekreacyjny z zamkiem Vajdahunyad i innymi zabytkami. Z miejscem tym wiąże się ciekawa historia, a mianowicie w 1896 roku, niezwykle ważnym dla węgrów, bowiem obchodzono wówczas 1000-lecie istnienia państwa, właśnie tutaj odbyła się wielka Wystawa Milenijna. Zaprezentowano na niej ponad 100 budynków z nietrwałych materiałów - kopii obiektów z terenu Wielkich Węgier. Spośród nich publiczność wybrała 3 najpiękniejsze, które później wybudowano już z trwałych materiałów. Jednym z nich był właśnie zamek Vajdahunyad (kopia zamku z terenu obecnej Rumunii). Budowla reprezentuje mieszankę stylów architektonicznych - gotyku, renesansu i baroku, a jej piękne otoczenie dodaje uroku i wprawia w romantyczny nastrój.

Poza zabytkami Peszt oferuje ulice pełne sklepów, centra handlowe, ciekawe pomniki, liczne pałace i inne ciekawe zakątki. Jedną z bardziej uroczych tu ulic jest Vaci, biegnąca przez centrum. Prócz hotelików i restauracji można tu spotkać kramiki z pamiątkami albo po prostu odpocząć na ławce. Natomiast o zmroku warto wrócić (niekoniecznie pieszo) na drugą stronę Dunaju, Mostem Elżbiety, na szczyt Wzgórza Gellerta (130 m npm). To historyczne miejsce leżące na zachód od Wzgórza Zamkowego przyjęło nazwę od imienia biskupa Gerarda (Gellerta), który ponoć tutaj stracił życie z rąk Pogan. Na szczycie wznosi się widoczny z daleka Pomnik Wolności oraz XIX-wieczna Cytadela. Ale Wzgórze zyskało sławę również za sprawą pięknych widoków roztaczających się ze szczytu. Wijący się Dunaj, falująca Buda z kompleksem zamkowym oraz Peszt z dominującym Parlamentem oraz Bazyliką - wszystko to w zasięgu wzroku.